Hem kişisel merakım hem de elektrik ve makinelerle yakından ilgilenen bir elektrik öğrencisi olarak kendimi geliştirmem adına Nikola Tesla'nın patentlerini incelemeye, çevirmeye karar verdim. Kullanılan terimlerin anlamlarıyla birlikte icatlarına daha yakından bakacağız. Parçaların anlamları sayfanın sonunda yer alacaktır. Patent incelemesini okumadan önce, sayfanın sonuna bir göz atmanız tavsiye edilir.
İlk inceleyeceğimiz patent: Elektrik makineleri için komütator:
Kendisi icadını tanıtırken şöyle diyor: ''İcadım, dinamo elektrik makinelerindeki komütatörlerle ilgili; özellikle yüksek elektromotor kuvvetine sahip makinelerde (ışıklara uyarlanmış), komütatörde oluşan kıvılcımların önlendiği bir cihazdan meydana gelir.
Yüksek elektromotor kuvvete sahip olan makinelerde bilinir ki -örneğin ışık için kullanılanlar- Her ne zaman bir komütatör çubuğu ya da paletinin fırçalarla bağlantısı kesilse, komütatörde bir ''kıvılcım'' meydana gelir. Kıvılcımların oluşmasının sebebi: Bütün devrenin kopmasından ya da iki veya daha fazla fırçalardan oluşan düşük dirençli şöntler tarafından olabilir.
Kıvılcımların bariz görünür olduğu ilk durumda devre kesildiğinde, mıktanısların alan sarmallarından bir elektrik deşarjı meydana gelir. Bunun sonucunda büyük kıvılcım ya da flaşlar oluşur. Dolayısıyla bu; kararsız akıma, komütatör çubuk ve fırçalarının hızlı aşınmasına ve elektriki güç kaybına sebebiyet verir.
Bu kıvılcımlar çeşitli cihazlarla indirgenebilir mesela komütatör segment veya çubuklarının bağlantılarını kesip akıma yol vererek, alan sargılarını kısa devre ederek, komütatör çubuklarının sayısını arttırarak ya da benzer yollarla...
Ancak tüm bu cihazlar çok pahalı ya da tam anlamıyla ulaşılabilir değil veya nadiren istenilen materiyale ulaşılabilir.
İcadım bu kıvılcımları daha basit bir şekilde önlememe olanak sağlıyor. Bu amaçla komütatör çubuklarını, araya giren malzeme mika, kağıt ya da diğer izolasyonlarla veya tercihen yanmaz malzemeleri komütatörün yüzeyine ve fırçaya yakın olmak üzere arka tarafına yerleştirip çalıştırıyorum.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Çizimlerle desteklendiğinde icadım daha basit anlaşılacaktır:
Figür 1: Komütatörün asbestus (ne anlama geldiğini bilmiyorum büyük ihtimalle diğer kağıtlardan farklı bir kimyasal içeriğe sahip) kağıt yalıtımıyla izole edilmiş cihaz.
C: Komütatör ve araya giren yalıtım materiyali.
B B: Fırçaları
d d: Asbestus kağıt parçaları ya da diğer uygun iletken olmayan materiyaller
f f: Yaylar
g g: Vidalar vasıtasıyla ayarlanabilir basınç
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Figür 2: Aynı bakış açısıyla fırçaların arasında iki levha mikayı temsil ederken:
Figür 2'de basit ayar 2 levha mika veya diğer malzemelerle gösteriliyor. Görülecektir ki her ne zaman komütatör - segment fırça ile temas haline geçtiğinde, araya giren yalıtım materyalinin, fırça üzerindeki yalıtım malzemesinin temasıyla kıvılcım oluşumu önlenecektir.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
İcadım çeşitli yollarla yürütülebilir ve herhangi bir cihazla sınırlandırmayacağım.
Asbestus kağıdını kullanmayı tercih ederim ya da çinko- oksit, magnezyum, zirkonyumla emdirilmiş kıyafet, uygun diğer materyaller... Kıyafetler yumuşak olduğundan aynı anda komütatörü temizleyip parlatabilir ancak mika gibi diğer materyallerle de çalıştırılabilir. Tekrarlıyorum bu materyaller izolasyon malzemeleri ya da elektriği kötü ileten materyaller olabilir.
İcat herhangi bir elektrik aparatına/ cihazına eklenebilir.''
Tesla icadını bu şekilde gayet anlaşılır bir biçimde açıklamış. Yani kısacası İcat genel olarak iletken olmayan katı bir cismin komütator yüzeyine dayandırılmasından ibaret.
Gelelim işin sözlük kısmına:
Komütatör: Elektrik akımının yönünü değiştirmeye yarayan aygıttır.
Fırça: Komütatör döndükçe onunla birlikte kayan, Komütatöre sürekli temas etmesi için yaylar kullanan bir aparattır.
Elektromotor kuvveti: Açık devre halinde 2 hücreden akım geçmediği halde var olan, 2 uç arasında ölçülebilen potansiyel farka denir.
Bahsettiği diğer kimyasal malzemeler ise bir cismin yalıtkan olması için gerekli olan durumlardır.
Kaynaklar: Nikola Tesla (LOL)
Son 2 görseller: Jared Owen- How does a electric motor work?
-Vera
