Arşiv İncelemesi 1: Electrical Experimenter
Bugün 1900'lerin gazete arşivlerinden ilgimi çeken, içinde bolca elektriksel fikirler içeren, 1000 sayfalık bir arşivi incelemeye karar verdim. Bu inceleyeceğim kesit, ilgimi çekenlerden biri.
İlk ilgimi çeken: Bir denizaltı silahı. 1900'lerde savaşın etkisiyle yaşanan buhranlar ve hırsın sonucu, hali hazırda gelişmiş olan teknolojilerin de etkisiyle birlikte mucitlerin, zihinlerini dünyaya fayda sağlayacak olan buluşlar yerine yıkım silahlarına yormaları kaçınılmazdı. Çünkü dünya yüzyıllardır oturdukları koltukların altın varaklarını yalayan akbabalar tarafından kaosa sürüklendiğinden, içinde doğup büyüyen insanlar distopya sayılabilecek bir gerçeklikte, içinde bulundukları karanlığa zihinlerini, kendileri bile fark etmeden adapte ettirmek zorunda kaldılar. Ve daha da korkuncu, bu onlara hiçbir zaman karanlık gelmedi.
İncelememize geçelim: Öncelikle kullanılan 1900'ler ingilizcesi tarafından mahvolduğumu belirtmeliyim. Hala bazı kullandığım terimler hakkında teknik açıdan şüpheliyim bunu ancak gemilerle uğraşan uzman biri cevaplayabilir. Gerek teknik terimler gerekse benim gemilerle zerre alakamın olmaması ve dolayısıyla gemiden bahsedilirken içerisinde bulunan materyalleri ekstra araştırma gayretim ve bazen asla istediğim bilgiye ulaşamamam kapsamında gerçekleşen şarterlerimin atması sonucunda ana dilimi unutmama rağmen incelememi bitirebilmiş bulunmaktayım. Bu durum biraz da kendime karşı olan bir meydan okumaydı. Keyifli okumalar dilerim.
ELEKTRO-MIKNATIS İLE DENİZALTILARINI TESPİT EDİP YOK ETMEK
''Bu savaş hakkında kesin olan tek bir şey var o da patent ofisinin işlerinde bir aksama olmamasıdır. Tabii ki Amerikalı mucitler bu konuda herhangi bir şekilde yardım etmezse. Görünüşe göre onlar patent incelemecilerini önümüzdeki bir kaç yıl daha anti-denizaltı cihazları konusunda meşgul etmeye devam edecekler. Mıknatıs şemalı denizaltı tehdidiyle ilgili artık bıkkın duruma geldiğimizi düşünmüştük ancak sadece ''düşündük'' ama şimdi yeni bir fikir var. Ve gerekirse çok sayıda elektro-mıknatıs kullanılabilir. Tehlikeli bölgenin altındaki manyetik denizaltı önceden belirlenmiş bir zamanda büyük bir alanı kaplayabilir. Resimde gösterildiği gibi tabanın önemli bir kısmı, geminin kıç güvertesinin üzerinde katı bir şekilde güvence altına alındı. Bu taban tercihen gövde çizgisine kadar uzanabilir çünkü cihaza monte edilen çalışma elemanlarının çoğu bu taban üzerindedir. Tabanın arkasına doğru kendi ekseni etrafında geriye döndürülmüş, dikey olarak hareketli olan boom (atış kısmı), tercihen genişletilebilir ve geri çekilebilir konumda tutulabilmesi ayar vidaları veya kelepçelerle sağlanır. Swinging Boom'un arka ucu, geminin uygun her yerinde çatallıdır, gerekli kapsam dahilinde bataryanın tekrar dolması için bir generator sağlanır. Bu generator geminin dahili mekanizmasından ya da bireysel olarak bir motor veya cihazdan sürdürülebilir. Elektromıknatısa ekli 2 kablo, güverte tabanına monte edilmiş uygun bir bidona (resimdeki drum, tam çeviri karşılamadığından böyle bahsedeceğim) sarılır, demirlenmiş çift yönlü elektrik besleme kablosunun uçları yapı bidonunun içi boş şaftından geçerek bir çift kontak halkasına şafttan yalıtılarak sabitlenir. Bu ikisi besleme kablosunu içeren tellerdir.
'Denizaltılarla mücadele için önerilen ''Mıknatıs'' şemalarının genel olarak bir değeri yoktur. Bu yeni fikir en azından pratiklik barındırıyor. Son zamanlarda bir mucit ''Manyetik Bomba'' patentini aldı. Gemi arka tarafında güçlü bir elektro-mıknatıs barındıran bir cihaz trolü (ağlarla ilgili) kullanıyor. Kablosu gergince çekildiğinde mürettebat su altı bir ''denizaltıya'' indiklerini anlıyorlar. Ekstra elektrik ve manyetik derinliği olan bombalar suda derine ilerliyor ve gemi uygun bir mesafeye uzaklaştığında... Gerisi tahmin ettiğiniz gibi.'
Lancaster/Wisconsin'den Mr. John A. Gault, yok edicinin çalışma şeklini şöyle anlatıyor: Buluşun amacı denizaltılarının konumlandırılabilmesi ve imha edilebilmesi için etkili araçlar sağlamaktır. Kısaca icat denizaltı gemileri, nesneler, mayınlar gibi su altında kalan objelerin yerini tespit etmek için geminin altında ve arkasında bir kablo vasıtasıyla çekilen elektro-mıknatıstan oluşur. Ve bununla beraber, mıknatıs kullanarak tuzağa düşürülmüş su altı objesini yok etmeyi amaçlar. Geminin kullandığı aparatlar tercihen vidalı tiptedir ve olabildiğince hızlı çalıştırılmış gösterilir. Ve uygun şekilli bir şamandıra (float) bu çatala dönebilecek şekilde monte edilmelidir. Şamandıra (float), içinden uygun bir çelik kablonun geçebileceği şekilde kılavuz bir yolu oluşturmuştur ve elektrik kablosu rahatlıkla kılavuz yol boyunca kaydırılabilir. Aralıklar uygun klipslerle birbirine sabitlenir. Bu klipsler tercihen önceden hazır noktalara yerleştirilerek gösterge elemanlarıyla donatılabilir. Bu vasıtayla mıknatısın bulunduğu derinlik daha kolay belirlenebilir. Mıknatıs çelik kablonun alt ucu tarafından taşınır ve çift yönlü elektrik kablosundan akım sağlanır. Bu akım, kabloya fırça halkalarıyla sabitlenmiş olan depo bataryadan sağlanır. Uygun fırçalar halkalarla kontaklanır ve akımı ileten teller bu fırçalardan bataryaya gider. Görüldüğü gibi kablolar ne kadar sarılsın veya sarılmasın mıknatıs süreklilik sağlayacaktır.
Tercih edilen herhangi bir araç atış kısmını kaldırıp indirmek için kullanılabilir. Ancak gösterme amaçlı olarak, (bahsedilen boomun dış ucu) tabanda dış uçta sabitlenmiş özel bir kablo gözükmektedir. Ve diğer ucu bir sarma bidonuna sarılır.
Operasyonda bir gemi filosunun elektro-mıknatısları sırayla çekerek yan yana seyahat etmesi gerekiyor. Su altı objesinin çevresine herhangi bir mıknatıs geldiği anda o objeye aniden çekilecektir. Mıknatıslı kablolar, karşı objedeki mıknatısı geri çekme olasılığına karşı daha sonra kalama edilebilir (kontrollü salma hareketi) Bu esnada gemi durma noktasına getirilebilir. Bazı durumlarda güçlü olan elektro-mıknatısın gücü, basitçe mıknatısı ve boomu kontrol eden kabloyu kurarak mayın çıkarmaya izin verebilir. Çoğu durumda bir bomba kendiliğinden uygun bir mıknatısla donatılarak pil gibi uyarıcılarla tuzak gövdeyi yok etmek için indirilebilir.
Mucit, çoğu durumda patlama etkisiyle oluşan en az birkaç yüz metrelik müthiş sarsıcı dalgalar nedeniyle bombayı patlatmadan önce geminin gövdesinin yaralanmasını önleme amaçlı güvenli mesafeye gidilmesi gerektiğinden bahsediyor.
Bomba, yukarıda bahsedildiği gibi kendiliğinden elektro-mıknatıslı ve bataryalı olarak düşman denizaltısı veya mayınını yok etme amacıyla suyun altına indirilirse bu, onu serbest bırakan geminin bombanın üzerindeki zamanlayıcı onu patlatmadan önce uzaklaşması açısından basit bir durumdur.''
Kaynak: Electrical Experimenter dergisi-Mayıs 1918 yayını
Tam Metin:
- VERA
