Güneş, büyük bir kısmı hidrojen ve helyumdan oluşan, gücünü merkezinde bulunan çekirdek tepkimelerinden alan, G2 tipine ait sarı bir cücedir.
Hatta size daha anlaşılabilir olması bakımından Güneş'te bulunan elementleri yüzdelik olarak yazabilirim.
Hidrojen %91 Silikon %0.004
Helyum %8.7 Magnezyum %0.004
Oksijen %0.08 Neon %0.004
Karbon %0.04 Demir %0.003
Azot %0.01 Kükürt %0.002
Güneş'in fiziksel ve kimyasal özellikleri diğer yıldızların çoğu ile benzerlik gösterdiği için aslında Güneş sıradan bir yıldızdır. Bu sebeple Güneş'te yaşanan olaylar hakkında öğrendiğimiz bilgiler diğer yıldızlara da aynı şekilde uygulanabilir.
Güneşin Özellikleri;
Güneş, 696.000 km. civarı bir yarıçapa sahiptir. Bu da Güneş'in yarıçapının, Dünya'nın yarıçapından yaklaşık 100 kat daha fazla olduğunu gösterir. Kütlesi Dünya'nın kütlesinin yaklaşık 300.000 katıdır.
Yoğunluğu bakımından ise Jüpiter'e benzer gezegenlerin yoğunluğuna yakın olmasıyla birlikte, Dünya'nın ortalama yoğunluğunun 1/4'ü kadardır.
Güneş'in büyüklüğünü daha rahat algılayabilmeniz açısından bir görsel eklemek istiyorum.
Bu görüntü Ulusal Güneş Gözlemevi'nin dört metrelik Daniel K. Inouye Güneş Teleskobu tarafından, Güneş'in şimdiye kadar çekilmiş en detaylı görüntüsü yakalandı. Bu teleskop Hawaii'de Haleakala dağının zirvesinde yer alan Haleakala Gözlemevi'nde bulunuyor.
Görselde gördüğünüz her hücre benzeri yapı yaklaşık Teksas büyüklüğünde bir alanla eşdeğerdir.
Güneş'in Katmanları;
Güneş'in gördüğümüz kısmı yani yüzeyi, gezegen ve ayların çoğunluğunda olduğu gibi katı olarak değildir. Güneş'in yüzeyi teleskoplar veya gözümüzle algıladığımız parlak bir gaz topunun bir bölümüdür.
Güneş'in iç kısmında; Çekirdek (özek), ışınım mıntıkası(300.000 km) ve konveksiyon mıntıka(200.000 km) bulunur.
Özek; Merkezi özekte bütün Güneş enerjisini üreten güçlü çekirdek tepkimeleri bulunur.
Işınım Mıntıkası; Bu katmanda enerji konveksiyon mıntıkasına dışarıya doğru ışıma biçiminde ilerler.
Konveksiyon Mıntıka; Bu kısımda gaz tamamen iyonlaşmış hale gelir.
Güneş'in yüzey kısmında; Işınküre(500 km), Renkküre(1500 km),Geçiş mıntıkası(8500 km) ve Taç kısmı bulunur.
Işınküre; Fotosfer de denilir. Güneş lekelerinin görüldüğü yerdir.
Renkküre: Kromosfer de denilir. Derinliği 10.000kmye kadar yaklaşabilir. Sıcaklık burada artar. Burası oldukça hareketli bir kısımdır. Her birkaç dakikada bir küçük Güneş fırtınaları yaşanır. iğnecikler olarak adlandırılan sıcak madde jetleri Güneş atmosferinin üst kısımlarına gönderilir.
Geçiş Mıntıkası; Epey ince bir katman olup sıcaklığın hızlı bir şekilde arttığı kısımdır.
Taç; Korona da denilir. Geçiş mıntıkasının üst kısmındadır. 10^6 K'lik sıcaklığı bulunur. Güneş rüzgarı, tacın yüksek sıcaklığı sebebiyle oluşur. Güneş'in en dışında bulunduğu ve çekirdekten en uzak yerde olduğu için aslında güneşin en soğuk kısmı olması gerekirken en sıcak kısmıdır. Ayrıca bu katman Güneş'in özeğine daha yakın olan Işınküreden bile 200 kat daha sıcaktır. Hala bilim insanları bunun sebebini çözememiş olsa da manyetik ve basınç sebebiyle gerçekleştiği düşünülüyor.
Güneş Lekeleri;
Güneş lekeleri, Galileo tarafından 1613 yılında ilk kez araştırılmıştır. Güneşte gözlemlenen karanlık alanlar Güneş lekeleri olarak adlandırılır. 10.000 km çapında, yaklaşık Dünya büyüklüğünde bir alan kaplayabilir. Güneş lekeleri ışınküre gazının daha soğuk yerleridir. Ayrıca çoğu güneş lekesi aynı şekilde kalmaz. Kimi Güneş lekesinin boyut ve şekil değiştirme süresi birkaç gün sürerken bazılarında bir aydan daha fazla olabilir. Ayrıca bu lekeler en çok Güneş'in ekvator kısmında ortaya çıkar. Güneş lekelerini çevreleyen ışınküre bazen taç kısmına yüksek enerjili parçacık çıkararak şiddetli patlamalar sebebiyet verebilir.
Güneş Tutulması; Ay'ın Dünya ile Güneş'in arasına girmesi sebebiyle oluşan Ay'ın Güneş'i tamamen veya daha az örtmesi sonucu oluşan bir doğa olayıdır.
Tutulma Çeşitleri;
Tam Güneş Tutulması; Ay tarafından Güneş'in, Dünya'dan görünen ışıkyuvarını tamamen örtmesi sonucu oluşur.
Halkalı Güneş Tutulması; Ay, Güneş'in önünde tam kavuşumlu geçiş yaptığında, Güneş'i tam örtemediği zamanlarda ortaya çıkar.
Parçalı Güneş Tutulması; Ay'ın Güneş'i kısmen örtmesiyle meydana gelir.
Güneş hakkında bilgimiz diğer yıldızlara göre çok daha fazladır. Bunun sebebi ise bize en yakın yıldız olmasından kaynaklanır. Güneş'ten sonraki en yakın yıldız Alfa Centauri, 4,3 ışık yılı uzaklıktayken, (belirtmekte fayda var 1 ışık yılı=9,5 trilyon km) Güneş'in uzaklığı 8 ışık dakikasıdır. Bu da yaklaşık 150.000.000 km eder. Ama daha önce de belirttiğim gibi bizim yıldızımız diğer yıldızlara benzerlik gösterdiği için, Güneş için geçerli olan bilgileri diğer yıldızlara da uygulayabiliyoruz.
Şüphesiz Güneş gibi yıldızlar olmasaydı yaşam da olmazdı. Şu an buradaysak bunun sebebi kesinlikle yıldızlardır. Yaşam ve varoluşumuz için bu kadar önemli bir yer tutan yıldızların üstüne daha fazla düşmeli ve haklarında daha fazla bilgi sahibi olmalıyız. Biliyoruz ki gelecekte yıldızlar hakkında daha şaşırtıcı bilgiler öğrenecek ve daha farklı yıldız çeşitleri keşfedeceğiz. O zamana kadar bizler kendi yıldızımız hakkında çok araştırma yapmalı, Mega mühendisliklerle Dyson küresi benzeri yapılarla yıldızımızı kaplamalı ve Güneş'in enerjisine doğrudan hakim olmalıyız.
Lawrence M. Krauss'dan bir alıntıyla yazıyı sonlandırmak istiyorum:
"Vücudunuzdaki her bir atom patlamış olan yıldızlardan geldi. Ve muhtemelen sol elinizdeki atomların geldiği yıldız sağ elinizdekilerin geldiği yıldızdan farklı. Bu gerçekten fizik hakkında bildiğim en şiirsel şey: Hepiniz yıldız tozusunuz. Yıldızlar patlamasaydı burada olamazdınız çünkü karbon, oksijen, azot, demir evrim için ve yaşam için gerekli olan her şey zamanın başlangıcında oluşmamıştı. Bunlar, yıldızların nükleer fırınlarında oluştu, ve onları vücudunuza almanızın tek yolu bu yıldızların patlayacak kadar 'kibar' olmalarıydı.''
-Lawrence M. Krauss
-Vera
